Nyawijekake pikir, rasa lan tumindak | Kliping Sastra Indonesia | Etnik dan Budaya
Nyawijekake pikir, rasa lan tumindak Reviewed by maztrie on 7:24 PM Rating: 4,5

Nyawijekake pikir, rasa lan tumindak

Tetembungan wong Jawa ilang Jawane iku ngemu teges wong Jawa sing wis ora Jawa maneh, utawa wong Jawa sing wis ora njawani maneh. Malah ana sing ngarani ora ngerti pa-bengkong.
Wong sing ora Jawa kuwi tegese wong sing ora mudheng utawa ora ngerti marang kawruh Jawa, kayata bab subasita, tatakrama lan tatasusila, tatabasa, tatabusana, tataupacara lan liya-liyane. Wong Jawa sing wis ora ngenggoni angger-angger iki bisa diarani wong Jawa sing wis ilang Jawane.
Kaladuking tembung wong Jawa kang mangkene iki uga diarani “dudu” wong Jawa maneh, ananging mung “keturunan” wong Jawa sing manggon ing tanah Jawa. Menawa arep dadi wong Jawa kang sejati kuwi kudu bisa utawa patrape isih nganggo gondhelan angger-angger wong Jawa. Ora ketang sethithik mangerteni tatabusana, unggah-ungguh, sokur-sokur mudheng ing bab tatabusana sarta maca lan nulis Jawa.
Wong Jawa iku kudu bisa guneman cara Jawa, jalaran ya ing kono iku tatarane unggah-ungguhing basa kudu dianggo, utawa katelah “tatakrama”. Tatakrama iku ana ing pangucap. Guneman karo wong tuwa kudu ana bedane menawa guneman karo bocah enom, utawa gunemane wong lumrah karo priyagung kudu ana unggah-ungguh tatakrama.
Saka carane guneman iki bisa dimangerteni utawa bisa diukur bobot unggah-ungguhe wong mau. Ing kene Jawa sinebut Jawi, tegese Jawi iku kramane Jawa, dadi Jawa panggonan tatakrama.
Guneman cara Jawa kuwi ora kudu nganggo krama inggil kabeh ananging nganggo krama madya bae wis cukup. Malah menawa ana ngomah saben dinane cukup nganggo ngoko alus, tegese ngoko sing nganggo tatakrama. Patrape wong Jawa iku andhap asor, kudu wani korban dhiri murih bisa gawe sengseme sasama. Mula tembung Ja-wa bisa ditegesi “prasaja” lan “walaka”. Wong Jawa watake seneng laku prihatin, tegese sumendhe marang ngarsane Gusti Allah. Ing kene Jawa dadi Jiwi. Jiwi iku saka tembung nyawiji Hyang Widhi, utawa ditegesi pasrah marang Allah.
Ana ing kawruh Jawa, sandhang karo pangan kuwi didhisikake sandhang jalaran ngemu pasemon “praja”. Dene pangan ana mburi ditegesi ngurang-ngurangi pangan, ora nguja wadhuk utawa ora ngumbar napsu. Mula banjur dadi wong Jawa seneng laku prihatin.
Ing bab sandhang wong Jawa banget nengenake jalaran ngemu teges “praja” utawa ajining dhiri. Sandhangan wong Jawa uga dadi pasemon pangati-ati jalaran saranduning badan sing dianggo sing kudu diukur ana telu, yaiku udheng, kulambi, sarta selop.
Udheng dadi pasemon pikir, kulambi kuwi rasa, dene selop pasemone tumindak. Tegese, sadurunge tumindak, pikiren lan rasakna luwih dhisik dimen rahayu tembe mburine. ::Winarso Kalinggo, budayawan Jawa lan Pangarsa Komite Museum Radyapustaka:: [pakdhedar]
~~maztrie~~
Creative Commons License