SEJATINING BEGJA | Kliping Sastra Indonesia | Etnik dan Budaya
SEJATINING BEGJA Reviewed by maztrie on 5:39 PM Rating: 4,5

SEJATINING BEGJA

Kathah tiyang ingkang ngendika, ing jaman samenika tiyang pinter menika kawon kaliyan tiyang ingkang kadunungan begja. Menawi saestu leres, titikanipun tiyang pinter ingkang saged gampang kawon kaliyan tiyang ingkang begja menika lajeng menapa? Kosokwangsulipun, tiyang ingkang begja menika titikanipun ugi menapa?
Prayogi boten prelu memanjang bedanipun pinter lan begja. Lan prayogi malih boten prelu menggalih ujaripun akathah ingkang sampun kasebat ing nginggil. Mindhak tiwas ngendhoni tekad tumrapipun ingkang sami ngangsu kawruh. Mindhak tiwas ngirangi raos sokur dhumateng Gusti ingkang Mahamirah. Kepara mindhak njalari kemba tumrapipun sinten kemawon ingkang saweg mbudidaya, satemah nglokro, lan namung lajeng ngantu-antu dhumawahipun kabegjan tanpa mawi kupiya.

Wonten prayoginipun, mangga sami njingglengi pituturipun Paku Buwana IX lan Paku Buwana X dhumateng para putri Dalem, ingkang kababar ing serat Wasita Dyah Utama. Ing ngriku wonten andharan menggah werdinipun begja tumraping tiyang ngagesang, mliginipun gesang ing salebetipun bebrayan agung.
Manut ingkang sinerat, tiyang ingkang kalebet kadunungan begja menika tiyang ingkang saged nggayuh kawan prekawis, inggih menika “gunawan”, “wiryawan”, “kartawan”, lan “berawan”.
Gunawan tegesipun inggih menika tiyang ingkang nggadhahi samukawisipun kawruh ingkang migunani minangka gegaran kangge srana tumindak becik ing salebetipun sesrawungan ing bebrayan agung. Gunawan menika boten ngemungaken nggadhahi kawruh agal, nanging ugi alus. Boten ngemungaken olah nalar, nanging ugi olah rasa.
Wiryawan tegesipun tiyang ingkang nyandhang drajad pangkat luhuring asma awit saking beciking pakarti lan sucining budi saengga migunani tumraping bebrayan. Wiryawan menika boten ngemungaken nggadhahi kalenggahan ingkang inggil ing pamarentahan lan gelar ingkang inggil saking pawiyatan.
Kartawan tegesipun inggih menika tiyang ingkang kadunungan bandha donya ingkang boten namung kangge mulyanipun pribadi, nanging kepara kangge mulyaning bebrayan agung. Kartawan menika boten ngemungaken sugih-brewu. Kartawan menika kawiwitan saking sugih bandha lan lajeng anjalari sugih bandhu utawi sanak-kadang lan mitra.
Berawan tegesipun inggih menika sugih momongan utawi anak. Boten ngemungaken nggadhahi putra ingkang kathah, nanging ugi tansah nanem tresna asih dhateng sinten kemawon ing salebetipun bebrayan agung. Tansah saged nglenggahi jejeripun pamomong ingkang kedah ngemong, nggulawenthah, nyembadani, lan anjurungi dhateng pikajenganipun akathah ingkang tumuju dhateng kasaenan kanthi tanpa pamrih kejawi namung nggadhang rahayuning bebrayan. [HARIANJOGJA]